HERFSTKATJES

Als na de kerst er in de dagen méér in plaats van minder daglicht komt, start de kat weer met haar voortplantingscyclus. Zowel bij de kater als de poes gaan de geslachtsklieren na een tijdje rust weer aan de slag. Bij jonge dieren, nog niet eerder seksueel actief, gaat de machinerie nu voor het eerst draaien. Of ze nu 7, 8, 9 of 10 maanden oud zijn, maakt dan niet eens veel verschil. Het toenemende daglicht werkt sterker. Sterilisatie van de ‘jongeren’ vóór de kerst is daarom minder logisch dan erna, hoewel er verder niets op tegen is.

Nadat in de loop van de eerste maanden van het jaar dekkingen hebben plaatsgevonden in de groep katten die niet ‘geholpen’ is, worden er negen weken later nestjes met kittens geboren. Een week of tien verder zitten we al in mei en wordt de ‘markt’ overspoelt met jonge poesjes. Het is jaarlijks de periode waarin de vraag náár kittens omslaat in de vraag naar plááts voor kittens. De zomer door werpt hier en daar een moederpoes en in de herfst gebeurt dat ook. Daarna volgt een winterstop om precies de tegenovergestelde reden, namelijk de daglichtlengte verkort en de hormoonproductie vertraagt.

Onlangs kwam op de praktijk een kitten van een week oud die in de problemen raakte. Het kleintje dronk vanaf de geboorte al moeizamer dan de rest van het nestje en dreigde achter te blijven. We mogen ons altijd realiseren dat de gewichtsverdeling in een nest jonge dieren heel vaak niet gelijk is en er bijgevolg een zwaarste en een lichtste in het nest is. Waarmee niet gezegd mag dat de lichtste ook gelijk tè licht is. Maar in dit specifieke geval was dat wel zo. En ook de anderen in het nest vond ik niet om over naar huis te schrijven.

De term ‘herfstkatjes’ viel onvermijdelijk, duidend op de zwakte van het wat traag opgroeiende nest. En hoewel het herfst is, verwijzen we de term inmiddels naar het rijk der fabelen. In vroeger tijden was het voor de poezen in dit deel van de wereld evolutietechnisch een groot voordeel om in het vroege voorjaar de jongen op de wereld te helpen. Dan groeiden de jongen op in aangenaam weer en was er volop voedsel omdat ook de vogels en muizen er hetzelfde over dachten. Die doen dat nog steeds, maar voor de huiskat is het leven er sterk op vooruitgegaan. Kittens in de herfst krijgen binnen net zoveel warmte en hetzelfde aanbod aan voedsel als de voorjaarsexemplaren. Daarmee komt voor de huiskat het begrip herfstkatje in werkelijkheid te vervallen, maar blijft het in figuurlijke zin bestaan. Net zoals een miskoopauto als monster niet echt maar spreekwoordelijk op maandagochtend in elkaar gezet zal zijn.

De oorzaak was dat de moeder niet genoeg melk gaf. Niet door tekort aan voedsel, de verzorging was prima, maar door het gegeven dat sommige moeders nou eenmaal niet genoeg melk hebben om hun jongen groot te brengen. En dan zijn de zwakkeren (vaak de kleinsten maar niet per definitie) het eerst aan de beurt om tekorten aan energie op te lopen, waarop ze in coma raken en dreigen te sterven: Bijvoeden!

Jan Anne Schoonhoven, dierenarts

5 december 2017