Patiënt van de Maand - Mei 2013

Kalf met Schistosoma reflexum

Op een woensdagmiddag werd ik gebeld omdat er bij een veehouder een koe aan het kalven was (verlossing). De bevalling wilde niet vlotten. Bij aankomst op de boerderij kwam ik bij een liggende vaars (koe die voor de eerste keer een kalf krijgt) die van moeheid niet meer wilde staan. De veehouder vertelde dat hij bij het invoelen naar het kalf twéé achterpoten, één kop en één voorpoot voelde. Waarschijnlijk een tweeling: één kalfje in de goede ligging en één achterstevoren ernaast. Hij had al voorzichtig aan de achterpoten getrokken, maar het ‘in stuit’ liggende kalf wilde er niet uit.

Toen ik ging voelen, constateerde ik hetzelfde. Omdat de vaars lag, kon ik niet diep genoeg reiken om de volledige ligging van het kalf te achterhalen. De koe wilde echter niet in de benen. Dus ging ik proberen om het ‘andere’ kalf dat met de voorpoten en de kop naar voren lag, te verlossen. Geen succes. Ik begon te denken aan een misvormd kalf, maar kon die diagnose niet met zekerheid stellen. Wel was duidelijk dat het kalf niet meer leefde.

De oplossing in een dergelijk geval, is ruimte maken door het dode kalf in gedeelten uit de baarmoeder te halen. Geen gezellig klusje, maar wel de juiste keuze. Samen met een collega en de veehouder hebben we eerst de kop van de romp gescheiden. Helaas wilde het kalf er toen nog niet uit. Maar er was nu wel ruimte om meer van binnen te voelen: het was een dubbelgevouwen en binnenstebuiten gekeerd kalf, met alle buikorganen aan de buitenkant in plaats van ín de buikholte.

De achterpoten en de voorpoten die steeds te voelen waren, bleken dus van één en hetzelfde kalf te zijn. Dit verschijnsel wordt met een lastig woord een ‘schistosoma reflexum’ genoemd. Hierbij gaat er iets mis in de groei van het kalf, waardoor de buikholte niet wordt gesloten en het kalf dubbelgevouwen komt te liggen. Nadat deze diagnose gesteld was, hebben we besloten om via een keizersnede de rest van het kalf te verlossen. De operatie verliep naar wens en met een antibioticumkuur en extra zorg van de veehouder knapt de vaars weer helemaal op. Zij kan nog jaren melk gaan geven.

Schistosoma Reflexum