Bel voor een afspraak of spoed 0227 58 12 34

Spreekwoorden en gezegden waarin de kat verwerkt zit, zijn er genoeg. Zoals die van de dansende muizen, die van de pootjes waarop ze altijd terecht komen en van die exemplaren die in de kelder gemetseld worden of op het spek gebonden zijn. De kat in het nauw, in een vreemd pakhuis of in het bakkie, in het donker knijpen, in de boom waar hij uitgekeken kan worden, negen levens, in de zak gekocht of in de gordijnen gejaagd. Iets voor haar viool doen. En dat ze allemaal grauw zijn in het donker. Overigens blijkt dat maar de helft te zijn van het geheel. Officieel is het: ‘Bij nacht zijn alle katjes grauw en alle mondjes even nauw.’ Wat wil zeggen dat als het er op aan komt, iedereen gelijk is.

Maar dat er een stuk of vijftig zijn met katten, dat vond ik wel verbazingwekkend veel. ‘Als katten muizen, mauwen ze niet.’ Je kunt niet eten en praten tegelijkertijd. (Nou… ik ken…) ‘Daar komt de zwarte kat in.’ Daar komt ruzie van. ‘De kat van de bakker heeft het gedaan.’ Niemand dus. Ik lees dat je de kat ook gewoon bij het spek kunt zetten, in plaats van hem er op te binden. Veel gemakkelijker en een net zo verleidelijke situatie. Zo ook ‘naast de melk zetten’.

Er volgt nog een waslijst van ‘katten’ waar ik niet eerder van hoorde. Zoals deze: ‘Om der wille van de smeer, likt de kat de kandeleer’. Dat behoeft enige uitleg, want welke kat likt er voor zijn of haar plezier aan de kandelaar. Geen enkele meer. Vroeger blijkbaar wel. Maar niet omdat een kandelaar zelf daartoe uitnodigde, maar omwille van het kaarsvet dat er vanaf de brandende kaars op droop. En die kaarsen werden vroeger gemaakt van het ingewandsvet van geslachte dieren, smeer genaamd… en daar zat natuurlijk een aantrekkelijk luchtje aan. De betekenis? ‘Omwille van het loon doet men het werk.’ Oftewel als iemand denkt ergens uiteindelijk voordeel bij te hebben, doet hij dingen die hij eigenlijk niet prettig vindt. Deze uitdrukking wordt vaak gebruikt in een situatie waarin iemand extra aardig doet tegen een ander, terwijl dat niet gemeend is.

‘Een kat een kat noemen’: Duidelijke taal spreken. ‘Een slapende kat vangt geen rat’. Inderdaad. ‘De kat is in het garen’: De boel is danig in de war. ‘Nu komt de kat op het koord’… nu komt het probleem. ‘Als de kat kon vliegen was er geen spreeuw in de lucht’. Die vind ik wel erg mooi. Dat zeg je als mensen alsmaar ‘als’ zeggen.

Jan Anne Schoonhoven, dierenarts

16 juli 2019

Back to Top